Sigorta, kötü bir günün faturasını tek başınıza ödememek için kurulan bir düzenektir. Her poliçe herkese gerekmez. Gerekli olanı almamak da, gereksiz olanı almak da bütçeye zarar verir.
Amaç şu: Karşılayamayacağınız riskleri devretmek. Karşılayabileceğiniz küçük riskleri kendi cebinizde tutmak. Aşağıdaki adımlar, sigorta ihtiyacı belirleme sürecini kendi başınıza yürütmeniz için hazırlandı.
Neyi kaybederseniz zorlanırsınız, listeleyin. Kağıda üç sütun açın: Gelir, mal varlığı, sağlık. Gelir sütununa maaşınızı ve varsa yan gelirlerinizi yazın. Mal varlığına ev, araç, iş yeri. Sağlık sütununa ise sizin ve bakmakla yükümlü olduğunuz kişilerin durumunu.
Her kalem için "olasılık" ve "yıkım" puanı verin. 1'den 5'e kadar puanlayın. Yıkım puanı yüksek olan kalemler önceliklidir. Bir telefonun çalınması can sıkar ama hayatı değiştirmez. Çalışamaz hale gelmek hayatı değiştirir.
Zorunlu olanları ayırın. Trafik sigortası araç sahipleri için zorunludur. Konut sahibiyseniz zorunlu deprem sigortası (DASK) gerekir. Bunlar tartışma konusu değil, temel şart. Önce bunları tamamlayın, sonra isteğe bağlı poliçelere geçin.
Bakmakla yükümlü olduğunuz kişi var mı, netleştirin. Hayat sigortasının ana sorusu budur. Yalnız yaşıyorsanız ve kimse sizin gelirinize bağımlı değilse hayat sigortası önceliğiniz olmayabilir. Çocuğunuz, geliriniz üzerinden ödenen bir konut krediniz veya destek verdiğiniz bir aile büyüğünüz varsa sıralamada yukarı çıkar.
Sağlık tarafını kontrol edin. Kamu sağlık güvencenizin kapsamını bilin. Özel hastane farkları, ameliyat katkı payları ve ilaç kalemleri sizi zorluyorsa tamamlayıcı sağlık sigortası mantıklı olabilir. Sık hastalanmıyorsanız ve devlet hastanesinden memnunsanız aceleye gerek yok.
Eşyanızın ve evinizin değerini gerçekçi hesaplayın. Konut sigortasında iki ayrı değer vardır: Bina ve içindeki eşya. Eşyayı düşük beyan ederseniz hasar anında eksik ödeme alırsınız. Odaları dolaşıp beyaz eşya, elektronik, mobilya için kaba bir toplam çıkarın.
Acil fonunuzla sigortayı birlikte düşünün. Bu ikisi birbirinin yerine geçmez, birbirini tamamlar. Acil fonunuz güçlüyse daha yüksek muafiyetli, daha ucuz poliçeler seçebilirsiniz. Fonunuz yoksa küçük hasarlar bile sizi krediye iter. Acil fon oluşturma yöntemleriyle ilgili ayrı bir hazırlık yapmanız bu adımı kolaylaştırır.
Teminat tablosunu okuyun, primi sonra bakın. Poliçenin özeti tek sayfadır. Şu üç şeye bakın: Neler kapsam içinde, neler kapsam dışı, hasar başına üst limit ne kadar. Muafiyet tutarını mutlaka görün; hasarın ilk kaç lirasını siz ödüyorsunuz?
En az üç teklif alın. Aynı teminat setiyle karşılaştırın. Farklı kapsamdaki iki poliçenin fiyatını yan yana koymak yanıltır. Tabloya teminat adlarını yazın, teklifleri sütun sütun doldurun.
Toplam prim yükünü bütçenize yerleştirin. Yıllık primleri 12'ye bölüp aylık sabit gider olarak yazın. Sabit ve değişken harcamaları ayırdığınız tabloda sigortanın yeri sabit taraftır. Aylık bütçenizde bu kalem rahat sığmıyorsa teminatı değil, önce gereksiz poliçeyi kesin.
Yılda bir kez gözden geçirin. Evlilik, çocuk, ev alımı, iş değişikliği, borcun kapanması. Bu olayların her biri sigorta haritanızı değiştirir. Yenileme dönemini takviminize not edin.
| Durum | Öne çıkan sigortalar |
|---|---|
| Bekar, kirada, aracı yok | Eşya için konut sigortası, tamamlayıcı sağlık (isteğe bağlı) |
| Araç sahibi | Trafik (zorunlu), kasko (araç değerine göre) |
| Ev sahibi, konut kredisi ödüyor | DASK, konut sigortası, kredi süresince hayat sigortası |
| Çocuklu, tek gelirli aile | Hayat sigortası, sağlık, konut |
| Serbest çalışan | Sağlık, gelir kaybını dengeleyen ürünler, mesleki sorumluluk |