Ulaşım Giderleri: Toplu Taşıma vs Kişisel Araç Sahibi Olmanın Maliyeti

Ulaşım, kira ve gıdadan sonra bütçenin en büyük kalemi olur. Ama çoğu kişi sadece benzin fişine bakar. Oysa araç sahibi olmanın maliyeti, depoya bastığın paradan çok daha fazlasıdır. Aşağıdaki adımlarla kendi ulaşım harcaması analizini tek oturumda çıkarabilirsin.

Neden yıllık bakmak gerekir?

Aylık bakınca araba ucuz görünür. Çünkü sigorta, muayene, lastik ve bakım yılda bir veya iki kez çıkar. Bu kalemleri aya bölmeden karşılaştırma yapmak, sonucu kaçınılmaz olarak arabanın lehine çevirir. Bu yüzden hesabı 12 aylık toplam üzerinden kur.

Adım adım hesaplama

1. Kaç kilometre gittiğini bul. Bir hafta boyunca tüm gidiş-dönüşleri yaz: iş, market, okul, hafta sonu. Haftalık toplamı 52 ile çarp. Tahmin etme, ölç. Çoğu kişi kendi mesafesini olduğundan az sanır.
2. Toplu taşıma tarafını hesapla. Günlük bilet/aktarma sayını al. İş günü sayısıyla çarp. Aylık abonman varsa onu kullan. Hafta sonu ve plan dışı yolculukları ayrı satır yap. Sonuna küçük bir “gecikince taksi” payı ekle; bu gerçek bir gider.
3. Yakıtı kilometre başına çevir. Aracın 100 km’de kaç litre yaktığını bil. Litre fiyatıyla çarp, 100’e böl. Böylece km başına yakıt maliyetini bulursun. Yıllık kilometreyle çarp.
4. Sabit giderleri listele. Trafik sigortası, kasko, MTV, muayene, otopark veya site aidatındaki araç payı. Bunlar sen arabayı hiç kullanmasan da çıkar. Yıllık tutarları topla.
5. Bakım ve aşınmayı ekle. Periyodik bakım, lastik, fren, akü, silecek. Lastik 4 yılda bir değişiyorsa fiyatını 4’e böl ve yıllık gidere yaz. Bu adım en çok atlanan adımdır.
6. Değer kaybını yaz. Araç her yıl değer kaybeder. Bugünkü tahmini satış fiyatı ile bir yıl sonraki tahmini fiyat arasındaki farkı yaz. Nakit ödeyip aldıysan bile bu bir maliyettir.
7. Kredi ve fırsat maliyetini unutma. Taksit varsa faiz kısmı gider. Peşin aldıysan, o para bir tasarruf hesabında veya yatırımda dururken kazanacağı getiriyi kaybettin. İkisinden birini hesaba kat.
8. Beklenmeyenler için pay ayır. Trafik cezası, cam kırılması, çekici, otoyol geçişi. Geçen yıl bunlara ne ödediğini bak. Kayıt yoksa küçük bir tampon koy.
9. İkisini aynı tabloya yaz. Yıllık toplamları karşılaştır. Sonra yıllık kilometreye bölerek km başına maliyeti bul. Karşılaştırma en net bu birimde görünür.
10. Zamanı da fiyatla. Toplu taşıma 25 dakika daha uzun sürüyorsa, yılda kaç saat kaybettiğini çıkar. Bu saatlerin senin için değeri varsa karara ekle. Ama otobüste kitap okuyup çalışabiliyorsan, o süre tamamen kayıp değildir.

Örnek tablo şablonu

Aşağıdaki tabloyu kendi tutarlarınla doldur. Sayılar örnektir, senin şehrine ve aracına göre değişir.

Sık yapılan hatalar

• Sadece yakıta bakmak. Araç maliyetinin büyük kısmı yakıt dışıdır. Bu hata sonucu tamamen yanlış çıkarır.
• Değer kaybını yok saymak. Görünmeyen ama en büyük kalemlerden biridir. Nakit alım bunu ortadan kaldırmaz.
• Yıllık giderleri aya bölmemek. Sigorta ayında bütçe patlar, sonra “tuhaf bir ay oldu” denir. Bu kalemler değişken değil, dönemsel sabit giderdir.
• Toplu taşıma tarafını fazla iyimser tutmak. Yağmurda taksi, aktarma, alışveriş dönüşü ek yolculuk hep olur. Bunları da yaz.
• Konforu sıfır kabul etmek. Bebekli, engelli veya vardiyalı bir yaşamda araç bir lüks değil, ihtiyaç olabilir. Karar sadece rakamla verilmez, ama rakamı bilerek verilir.
• Karma seçeneği hiç düşünmemek. Hafta içi kart, hafta sonu kiralık araç veya araç paylaşımı çoğu şehir içi profilde daha ucuza gelir.
• Analizi bir kez yapıp bırakmak. Yakıt fiyatı, iş adresi ve abonman ücretleri değişir. Yılda b

  Diğer yazılar

  • Telefon ve Kredi Kartı Bildirimlerini Harcama Takibi İçin Kullanma
  • Pahalı Yazılım Yerine Excel'de Harcama Takip Sistemi Oluşturma
  • Borsa İstanbul: Yatırımcılar İçin Temel Bilgi ve İlk Adımlar
  • Altın mı Dolar mı Yatırım mı? Metin Varlık Kıyaslaması
  • Gaziantep Bölgesinde Yaşayanlar İçin Uygun Harcama Planlaması
  • Çocuk Terbiye Giderleri: Eğitim ve Aktiviteler Bütçesi Kontrol Etme