Doğum günleri sürpriz değildir. Takvimde hep aynı yerdedir. Yine de çoğu kişi için sürpriz gibi gelir. Sebebi basit: bu harcamalar aylık bütçede bir yer tutmaz. Sonra hediye, pasta, yemek, yol derken ay ortasında bütçe şişer.
Çözüm ayrı bir kalem açmaktır. Yani özel günler bütçesi. Yılda bir kez planlanır, her ay küçük bir tutar ayrılır, gün geldiğinde para hazır bekler. Aşağıda bunu adım adım kuruyoruz.
Bir kağıt ya da tablo açın. 12 ayı alt alta yazın. Her ayın yanına o ay düşen özel günleri ekleyin:
Telefonunuzun rehberini ve geçen yılın fotoğraflarını gezin. Unuttuğunuz kişi mutlaka çıkar.
Duygusal davranmayın, kişi başına üst sınır belirleyin. Örnek bir kademelendirme:
| Kişi | Üst sınır |
|---|---|
| Eş / çocuk | En yüksek kademe |
| Anne, baba, kardeş | Orta kademe |
| Yakın arkadaş | Düşük kademe |
| İş arkadaşı, komşu | Sembolik |
Kademeleri kendi gelirinize göre siz doldurun. Önemli olan rakamın kaç lira olduğu değil, sınırın önceden konmuş olması.
Bir doğum gününün maliyeti hediyeden ibaret değildir. Şunları da ekleyin:
Bu kalemler çoğu zaman hediyenin kendisi kadar tutar.
Tüm satırları toplayın. Çıkan rakamı 12'ye bölün. Elinizdeki sonuç, her ay kenara koymanız gereken tutardır. Örnek mantık: yıllık toplam 24.000 TL ise aylık ayırım 2.000 TL'dir.
Rakam size fazla geldiyse iki seçeneğiniz var: ya listeyi kısaltacaksınız ya da kademeleri düşüreceksiniz. Aylık tutarı zorlayarak büyütmek işe yaramaz, ilk sıkışık ayda fon çöker.
Ana hesapta duran para harcanır. Faizli ayrı bir tasarruf hesabı ya da vadesiz ikinci bir hesap açın. Tasarruf hesabı seçerken masraf ve erişim kolaylığına bakmakta fayda var; bu fona yıl içinde defalarca dokunacaksınız, uzun vadeli bağlanan bir üründe tutmayın.
Bu fonu acil fonunuzla karıştırmayın. Acil fon beklenmedik olaylar içindir. Özel günler ise beklenen, tarihi belli harcamalardır.
Maaş gününün ertesi güne otomatik transfer kurun. Karar vermek zorunda kalmadığınız her tasarruf daha uzun yaşar. "Bu ay atlayayım" seçeneğini ortadan kaldırın.
Hediye aldınız, fondan düşün. Basit bir defter yeterli: tarih, kim için, ne kadar. Yıl ortasında bakınca ne kadar kaldığını görürsünüz. Harcama takibi alışkanlığınız zaten varsa bu kalemi de aynı sisteme ekleyin.
Aralık, bayram ayları ve yaz düğün sezonu genelde ağırdır. Yıla ocak ayında başlıyorsanız, ilk aylarda biraz fazla ayırıp yoğun aylara tampon oluşturun.
Fon fazla verdiyse aylık ayırımı düşürün ya da farkı tasarruf hedefinize aktarın. Açık verdiyse nerede aştığınıza bakın. Genelde tek bir kategori — çoğu zaman düğünler — bütçeyi patlatır.